Deklaracja dostępności.

Podmioty publiczne wskazane w art. 2 ustawy z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Są to jednostki sektora finansów publicznych, państwowe jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, osoby prawne utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, jeżeli są finansowane w ponad połowie ze środków publicznych albo publicznie kontrolowane, związki tych podmiotów oraz część organizacji pozarządowych. W praktyce obejmuje to gminy, szkoły i przedszkola publiczne, biblioteki, instytucje kultury, publiczne placówki ochrony zdrowia i ośrodki pomocy społecznej. Zwykła firma prywatna deklaracji dostępności nie publikuje, bo jej obowiązki wynikają z innych przepisów.

Do 31 marca każdego roku. Artykuł 11 ustawy nakazuje przegląd i aktualizację deklaracji w tym terminie, a niezależnie od niego niezwłocznie w każdym przypadku, gdy strona podlega zmianom mogącym mieć wpływ na jej dostępność cyfrową. Przegląd jest czynnością obowiązkową także wtedy, gdy nic się nie zmieniło: aktualizuje się wówczas datę przeglądu. Deklaracja z datą sprzed dwóch lat jest najczęstszą nieprawidłowością w tym obszarze i jednocześnie najłatwiejszą do stwierdzenia z zewnątrz, bo data jest w dokumencie.

Deklarację sporządza się z wykorzystaniem wzoru z decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2018/1523 i zawiera ona elementy z sekcji 1 załącznika do tej decyzji. Artykuł 10 ust. 4 ustawy dokłada do tego dziesięć pozycji: datę publikacji strony, datę jej ostatniej aktualizacji po istotnej zmianie, informację lub odnośnik o sposobie dokonania oceny dostępności cyfrowej, dane teleadresowe siedziby wraz z osobą wyznaczoną do spraw dostępności, informację o skrótach klawiszowych, informację o dostępności architektonicznej siedziby, informację o dostępności tłumacza języka migowego albo o jej braku, odnośnik do deklaracji aplikacji mobilnej, jeżeli podmiot ją ma, informację o możliwości powiadomienia o braku dostępności cyfrowej oraz odnośnik do strony Rzecznika Praw Obywatelskich.

Może, ale tylko wtedy, gdy sam plik jest dostępny cyfrowo, bo art. 10 ust. 1 wymaga sporządzenia deklaracji w sposób dostępny cyfrowo. Skan dokumentu podpisanego długopisem tego warunku nie spełnia, ponieważ jest obrazem tekstu, którego czytnik ekranu nie odczyta. To jeden z częstszych błędów: deklaracja formalnie istnieje i formalnie narusza przepis, który miała wypełnić. Najbezpieczniej opublikować ją jako zwykłą podstronę serwisu. Ustawa wymaga też, by odnośnik do deklaracji był dostępny podczas nawigacji po stronie, czyli w praktyce w stopce albo w menu obecnym na każdej podstronie.

Kara pieniężna do 10 000 zł grozi za nieuzasadnione i uporczywe niezapewnianie dostępności cyfrowej strony lub aplikacji, a do 5000 zł za niesporządzenie i nieopublikowanie deklaracji, za brak wymaganych w niej elementów oraz za brak dostępności strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej i podstawowych elementów serwisu. Kary nie nakłada się od razu: uporczywość oznacza brak poprawy w trzech kolejnych monitorowaniach prowadzonych przez ministra właściwego do spraw informatyzacji wraz z rosnącą liczbą uzasadnionych skarg, a w przypadku deklaracji wystarczą dwa kolejne monitorowania.

Siedem dni od wystąpienia z żądaniem. Jeżeli dotrzymanie tego terminu nie jest możliwe, podmiot publiczny niezwłocznie powiadamia wnioskodawcę o przyczynach opóźnienia i wskazuje termin realizacji, nie dłuższy niż dwa miesiące od dnia wystąpienia z żądaniem. Gdy zapewnienie dostępności danego elementu nie jest możliwe, podmiot wskazuje alternatywny sposób dostępu, a przy odmowie wnioskodawcy przysługuje skarga. Te terminy warto znać przed pierwszym żądaniem, bo liczy się je od jego wpłynięcia, a nie od momentu, w którym ktoś się nim zajmie.

Nie i to rozróżnienie jest źródłem większości nieporozumień. Deklaracja dostępności wynika z ustawy z 2019 r. i dotyczy podmiotów publicznych. Obowiązki firm prywatnych wynikają z ustawy z 26 kwietnia 2024 r. wdrażającej Europejski Akt o Dostępności, obowiązującej od 28 czerwca 2025 r., i obejmują wskazane w niej produkty oraz usługi, między innymi handel elektroniczny i usługi bankowe. Firma objęta tymi przepisami informuje o dostępności w informacji o usłudze, ale nie publikuje deklaracji dostępności w rozumieniu ustawy z 2019 r. Podmiot publiczny prowadzący sklep internetowy może natomiast podlegać obu ustawom naraz.

Nie w całości i piszemy to wprost. Deklaracja jest oświadczeniem podmiotu o stanie jego własnego serwisu, więc podpisuje ją i publikuje ten podmiot, a nie wykonawca. Możemy dostarczyć dane, których wymaga jej najtrudniejsza część: bezpłatny audyt dostępności daje datę badania, jego metodę oraz listę konkretnych niezgodności z odniesieniem do kryteriów, a te informacje wpisuje się do deklaracji dosłownie. Jeśli badanie pokaże, że serwisu nie da się doprowadzić do zgodności poprawkami, powiemy również to, zamiast sprzedawać poprawki bez skutku.